Format Öncesi Sürücüleri Kurtar: PnPUtil ile Yedekleme ve Geri Yükleme

Format atmadan önce en çok "Acaba sürücüleri tek tek mi indireceğim?" diye düşünürüz. Oysa Windows'un içinde gelen pnputil aracı ile tüm sürücüleri tek komutla yedekleyip geri yükleyebilirsiniz. Bu yazıda, o iki sihirli komutu ve mantığını anlatıyorum.

Windows kurulumu, çoğu kullanıcı için "sürücüleri yeniden bulma" kabusuyla başlar. Özellikle ağ kartı sürücüsü yoksa internete bile bağlanamazsınız. İşte bu noktada, sistemin içinde gelen ve çoğu kişinin varlığından bile haberdar olmadığı pnputil komutu imdadımıza yetişiyor.

Bu aracın güzelliği şu: Windows Vista'dan beri sistemin içinde, ekstra bir program kurmanıza gerek yok. Sadece doğru komutu, doğru yerde kullanmanız yeterli.

Önce Ortamı Hazırlayalım

Her şeyden önce, tüm bu işlemleri Yönetici olarak çalıştırdığınız bir Komut İstemi veya PowerShell penceresinde yapmalısınız. Aksi halde sistem size "erişim engellendi" diyecektir.

Bir diğer önemli nokta: Yedeklemek istediğiniz klasörü önceden oluşturmalısınız. pnputil komutu, sizin için klasör oluşturmaz. Mesela C:\ sürücüsünde Drivers adında bir klasör açın. Sistem sürücüsü olmayan bir sürücü (D:\ gibi) seçmek, format sırasında işinizi daha da kolaylaştırır.

Sürücüleri Yedekleme

Şimdi asıl komuta geçelim. Yönetici olarak açtığınız pencereye şunu yazın:

pnputil /export-driver * "C:\Drivers"

Buradaki * (yıldız) karakteri, "sistemde kayıtlı ne kadar sürücü varsa hepsini al" anlamına gelir. Tırnak içindeki kısım ise sizin oluşturduğunuz hedef klasördür.

Enter'a bastığınızda, komut size hangi sürücüyü kopyaladığını tek tek söyleyecektir. İşlem bittiğinde C:\Drivers klasörünün içine baktığınızda, her sürücü için ayrı bir alt klasör ve içinde de .inf dosyaları göreceksiniz. İşte bu .inf dosyaları, Windows'un sürücüyü tanıması için gereken kimlik kartlarıdır.

Peki Bu Yedek Nerede Kullanılır?

Diyelim ki format attınız ve temiz bir Windows kurdunuz. Ancak ekran kartınızın, ses kartınızın veya ağ adaptörünüzün sürücüleri yok. İnternete bağlanmak için ağ sürücüsüne ihtiyacınız var ama sürücü olmadığı için internete giremiyorsunuz. Kısır döngü gibi görünen bu durumu, yedeklediğiniz klasörle tek komutta çözebilirsiniz.

Sürücüleri Geri Yükleme

Yedeklediğiniz klasörü (mesela C:\Drivers) format sonrası bilgisayara kopyalayın. Sonra yine Yönetici olarak Komut İstemi'ni açıp şu komutu girin:

pnputil /add-driver "C:\Drivers\*.inf" /subdirs /install

Bu komuttaki her bir parametreyi öğrencilerime tek tek açıklarım, çünkü ne işe yaradığını bilmek güven verir:

• /add-driver: "Sürücü paketini sisteme ekle" demektir.
• "C:\Drivers\*.inf": Hedef klasördeki tüm .inf dosyalarını bul ve al.
• /subdirs: "Alt klasörlere de bak." Çünkü pnputil yedek alırken her sürücüyü ayrı bir alt klasöre koymuştu.
• /install: "Sadece ekleme, bu sürücüleri eşleşen donanımlara hemen kur."
• (İsteğe bağlı olarak /reboot eklerseniz, işlem bittiğinde bilgisayar otomatik olarak yeniden başlar.)

Bu komut, yedeklediğiniz tüm sürücüleri tek tek tarar ve donanımınıza uygun olanları sessizce kurar. İşlem bittiğinde bilgisayarınızı yeniden başlattığınızda, çoğu donanımın "kendiliğinden" çalıştığını görürsünüz.

Öğrencilerin Sık Sorduğu: "Format Atarken Bu Yedek İşe Yarar mı?"

Burada kritik bir detay var. pnputil ile aldığınız yedek, Windows kurulumu bittikten sonra çalışır. Yani Windows'u kurarken "Sürücü yükle" ekranında bu klasörü gösteremezsiniz, çünkü pnputil komutu çalışan bir Windows'a ihtiyaç duyar. Ancak Windows kurulup masaüstüne geldikten sonra bu komutla sürücülerinizi geri yükleyebilirsiniz.

Alternatif: DISM Komutu

pnputil dışında, yine Windows'un içinde gelen dism aracıyla da yedek alabilirsiniz. Sınıfta "bir işi yapmanın birden fazla yolu vardır" demeyi severim. İşte o yollardan biri:

dism /online /export-driver /destination:"C:\Drivers"

Bu komut da aynı işi yapar. Ancak pnputil genellikle daha hızlı ve çıktısı daha temiz olduğu için ben şahsen onu tercih ediyorum.

Sonuç

Sürücüleri yedeklemek, bilgisayarınıza yapacağınız en akıllı yatırımlardan biridir. Format sonrası saatler süren sürücü arama ve indirme çilesini, iki komutla ortadan kaldırabilirsiniz. Unutmayın, en iyi kurtarma planı, sorun ortaya çıkmadan önce yapılandır.